Στρατηγική Ψυχραιμία μέχρι… νεκρικής ακαμψίας – Η Εξ. Πολιτική σήμερα, Συμπεράσματα

Στρατηγική Ψυχραιμία μέχρι… νεκρικής ακαμψίας – Η Εξ. Πολιτική σήμερα, Συμπεράσματα

Η άσκηση Εξωτερικής Πολιτικής δείχνει να έχει εκπέσει τελικά μόνο στην διαχείριση των τεκταινομένων, με στόχο την πολιτική επιβίωση των ιθυνόντων, μέσω μιας καλοστημένης και ακριβής πολλές φορές επικοινωνιακής πολιτικής, που σκοπεύει αποκλειστικά στο κομματικό κοινό.

Το άρθρο “Στρατηγική Ψυχραιμία μέχρι… νεκρικής ακαμψίας” θα ολοκληρωθεί σε 3 μέρη.
Μέρος 1: Στρατηγική Ψυχραιμία μέχρι… νεκρικής ακαμψίας (Ι/ΙΙΙ)
Μέρος 2: Στρατηγική Ψυχραιμία μέχρι… νεκρικής ακαμψίας – Ιστορική Αναδρομή (ΙΙ/ΙΙΙ)

Επιπροσθέτως όσων περιγράψαμε παραπάνω, υπάρχουν κάποια θέματα τα οποία είτε διαχρονικά είτε τα τελευταία χρόνια υποβαθμίζουν έτι περεταίρω τόσο την διαπραγματευτική μας θέση όσο και την αμυντική μας ικανότητα, ενώ παράλληλα αυξάνουν το κόστος για τη χώρα σε δυσθεώρητα ύψη.

Ας τα δούμε συνοπτικά.

  • Σταδιακή απαξίωση μέχρι ουσιαστικού κλεισίματος της Πολεμικής Βιομηχανίας συμπεριλαμβανομένων και των Ναυπηγείων.
  • Αγορές οπλικών συστημάτων με… πολιτικά κριτήρια!
  • Κατάτμηση των αγορών που αφορούν στα εξοπλιστικά. Αγορές δηλαδή σε μικρούς αριθμούς.
  • Πολυτυπία οπλικών συστημάτων.

Μια χώρα για να μπορέσει να ανταπεξέλθει σε μία κρίση, θερμό επεισόδιο ή και ευρύτερη πολεμική επιχείρηση, θα πρέπει να μπορεί να έχει αυτάρκεια μέσων σε ένα βαθμό. Να μην χρειάζεται δηλαδή να προβεί εν μέσω επιχειρήσεων σε εκτεταμένες αγορές συστημάτων ή/και πυρομαχικών. Γίνεται σαφές ότι για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται μια ακμάζουσα πολεμική βιομηχανία και μάλιστα στην αιχμή της τεχνολογίας. Φυσικά, μια πολεμική βιομηχανία πέρα από το να προμηθεύει με υλικό τις Ένοπλες Δυνάμεις της Χώρας θα μπορεί και πρέπει να είναι προσανατολισμένη σε πιθανές εξαγωγές, όπου αυτό είναι δυνατόν. Άρα, θα συνεισφέρει -πέρα από τη μείωση του κόστους των όποιων εξοπλιστικών προγραμμάτων- ακόμα περισσότερο και στο ΑΕΠ από πιθανές εξαγωγές. Βέβαια κάτι τέτοιο δεν υλοποιείται από τη μία μέρα στην άλλη αλλά θέλει προσπάθεια και χρόνο για να αποφέρει κέρδη, σε όλα τα επίπεδα.

Μια ακόμη πρακτική η οποία ταλανίζει τις Ένοπλες Δυνάμεις και πιθανώς την ισχύ τους, είναι οι αγορές βάσει πολιτικών κριτηρίων και όχι δυνατοτήτων. Ενώ θεωρητικά υπάρχει μια κάποια βάση, αν η Ελλάδα βρισκόταν ας πούμε στη θέση που βρίσκεται το Λουξεμβούργο, με την έννοια ότι με την αγορά οπλικών συστημάτων αγοράζεις ταυτόχρονα και τη στήριξη του κράτους παραγωγού, η πράξη έχει δείξει ότι οι χώρες παραγωγοί μένουν σε λεκτική κι άρα όχι ουσιαστική στήριξη. Ένα καλό ερώτημα που θα θέταμε στους πολιτικούς μας είναι το τι εννοούν με τον όρο στήριξη, μέχρι ποιου βαθμού φαντάζονται αυτή τη στήριξη και αν είμαστε σίγουροι ότι έχουμε κοινά, έστω και σε κάποιο σχετικά μεγάλο βαθμό, συμφέροντα….

Τα επόμενα δύο, δηλαδή η κατάτμηση των αγορών αλλά και η πολυτυπία, έχουν σημαντικές συνέπειες στην ισχύ των ΕΔ μας καθώς αφενός αυξάνεται το διάστημα απόκτησης του συνόλου των αναγκαίων μέσων, μικρότερες παραγγελίες -άρα και περισσότερες συμβάσεις- αυξάνουν δραματικά το κόστος απόκτησης. Για παράδειγμα με x κόστος κάποιες δεκαετίες πριν μια χώρα θα μπορούσε να αγοράσει 120 F-18 με το κλειδί στο χέρι. Με τα ίδια χρήματα αλλά έχοντας σπάσει την αγορά στα δύο -για… πολιτικούς λόγους-, θα έπαιρνε 40 + 40 αεροσκάφη διαφορετικών τύπων. Και το κόστος δεν είναι μόνο αυτό! Γιατί; Γιατί θα χρειαστεί διαφορετική εκπαίδευση πιλότων (κόστος εκπαίδευσης), διαφορετικές ομάδες τεχνικών (κόστος εκπαίδευσης), δύο γραμμές εφοδιασμού ανταλλακτικών (τα οποία θα αγοράζει ακριβότερα), διαφορετικών τύπων όπλα κλπ κλπ. Κι έτσι τελικά, σε μία πιθανή οικονομική κρίση κι εφόσον δεν είχε η συγκεκριμένη χώρα προνοήσει με μία μεγάλη αγορά να κάνει οικονομία κλίμακος, θα βρεθεί με ελλείψεις ανταλλακτικών και εντέλει με δραματικά μειωμένες διαθεσιμότητες…

Σε ό,τι μόλις περιγράψαμε οι στρατιωτικοί δεν είναι άμοιροι ευθυνών. Γιατί; Γιατί πολύ απλά, για δικούς τους λόγους, συναινούν σε αυτές τις πρακτικές. Μόλις όμως αποστρατευτούν στηλιτεύουν τα κακώς κείμενα που όσο όμως βρίσκονταν εν ενεργεία δεν τους άγγιζαν -εμφανώς τουλάχιστον-.

Η εξωτερική μας πολιτική την τρέχουσα χιλιετία

Με τα όποια προβλήματα, φτάσαμε και στη νέα χιλιετία και πλέον έχουν περάσει είκοσι χρόνια από την έναρξη αυτής. Τα προβλήματα που αναφέρθηκαν νωρίτερα εξακολουθούν να υφίστανται ακόμα και σήμερα, τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές. Έχουν προστεθεί, η υπερβολική γήρανση των μέσων των Ενόπλων Δυνάμεων, ο εκούσιος από-εξοπλισμός στα όρια της πλήρους αποδυνάμωσης, το φοβικό σύνδρομο των πολιτικών απέναντι στην Τουρκία -που έχει σηματοδοτήσει μία μόνιμη υποχώρηση έναντι των όλο και μεγαλυτέρων και θρασυτέρων διεκδικήσεων-προκλήσεων της Τουρκίας, στο πλαίσιο ενός εν τέλει αιματοβαμμένου κατευνασμού, που εκ του αποτελέσματος μόνο ως τέτοιος δεν λογίζεται και μάλιστα δεν γνωρίζουμε που θα μας οδηγήσει.

Λόγω αυτού του φοβικού συνδρόμου -ελπίζουμε όχι εξαιτίας κάποιων συμφωνιών που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας… ακόμα-, το κράτος μας δεν έχει τολμήσει να αυξήσει τα χωρικά του ύδατα στα 12νμ ως οφείλει. Τα περί δικαιώματος ανά πάσα στιγμή να προβεί σε αυτή την ενέργεια δεν είναι τίποτε περισσότερο από ουσιαστικά επικοινωνιακή διαχείριση ως προς το κοινό στο εσωτερικό της χώρας, ώστε αυτό το τελευταίο να είναι σε θέση να ελπίζει αφενός κι αφετέρου να μην δυσανασχετεί -για να τεθεί ευγενικά- για την de facto απεμπόληση θεμελιώδους κυριαρχικού δικαιώματος, το οποίο μάλιστα θα έλυνε δια παντός τα όποια εντελώς παράλογα θέματα θέτει η απέναντι πλευρά, τουλάχιστον στο Αιγαίο.

Όπως είναι αναμενόμενο, εφόσον δεν έχουμε τολμήσει να αυξήσουμε τα χωρικά μας ύδατα, δεν ανακηρύξαμε ούτε ΑΟΖ… Πολλά μπορεί να ειπωθούν αλλά η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Η Κύπρος ήταν έτοιμη να υπογράψει και εν πολλοίς είναι ακόμη αλλά σε παρελθόντα έτη το ίδιο επιθυμούσε και η Αίγυπτος. Η Ελλάδα συστηματικά κωλυσιεργούσε με αποτέλεσμα πλέον η υπογραφή με την Αίγυπτο να έχει απομακρυνθεί καθώς έχουμε διαφορές αναφορικά με την επήρεια του Συμπλέγματος της Μεγίστης. Αποτέλεσμα; Η Τουρκία οριοθέτησε ουσιαστικά ΑΟΖ με την Λιβύη και η Ελλάδα φωνασκεί ότι αυτή η κίνηση είναι παράνομη και δεν παράγει κανένα νομικό αποτέλεσμα, ξεχνώντας με πολύ βολικό τρόπο -για ποιόν άραγε- το ότι όσο περνάει ο χρόνος θα αποκτά ισχύ εθιμικού δικαίου.

Αναφορικά δε με τις εξελίξεις στη Λιβύη, η Ελληνική Εξ. Πολιτική – Διπλωματία κινήθηκε μεν με καθυστέρηση δε! Το κακό και σε αυτή την περίπτωση είναι ότι ο Χαφτάρ δεν θέλει να ακούσει μόνο λόγια, αυτό που χρειάζεται είναι και πράξεις στήριξης. Οι εθισμένοι στα παχιά λόγια Έλληνες πολιτικοί όμως, φτάνουν μέχρι του σημείου απλώς να δηλώσουν την όποια στήριξή τους και αυτό τους αρκεί! Θα περίμενε λοιπόν ο Χαφτάρ τις ενισχύσεις των τουρκμένων-τζιχαντιστών που στέλνει η Τουρκία στη Λιβύη, μέσω του FIR Αθηνών, να τις έχουμε μπλοκάρει όπως κι αυτές σε εφόδια που φτάνουν μέσω της δυνητικής μας ΑΟΖ. Θα περιμένει πολύ μάλλον…

“Ανεξήγητη” κωλυσιεργία υπάρχει και στην αδειοδότηση τεμαχίων για έρευνες-εξορύξεις υδρογονανθράκων νότια-νοτιοδυτικά της Κρήτης, παρότι νωρίτερα είχε εκδηλωθεί ένα κάποιο ενδιαφέρον από μεγάλες εταιρείες για τα συγκεκριμένα τεμάχια. Βέβαια, πριν φτάσουμε στο σημείο έστω και σε μέρος της επικράτειάς μας να ορίσουμε τεμάχια, υπήρξαν πολιτικοί οι οποίοι σε όλους τους τόνους διατείνονταν ότι υδρογονάνθρακες δεν υπάρχουν και άλλα φαιδρά… Να τονιστεί ότι ένα βασικό σφάλμα, το οποίο ρίχνει νερό στον μύλο της Άγκυρας και φυσικά δεν άργησε αυτή να το εκμεταλλευτεί, είναι ότι δεν ορίσαμε τεμάχια σε όλο το εύρος της δυνητικής μας ΑΟΖ. Με αυτόν τον τρόπο αμέσως δικαιώσαμε με ηχηρό τρόπο τις όποιες αιτιάσεις της Τουρκίας και υποβαθμίσαμε στον μέγιστο βαθμό τη δική μας θέση.

Τέλος, μία νέα σχετικά κατάσταση που βιώνουμε είναι η έξαρση του μεταναστευτικού. Οι χειρισμοί ήταν κι εξακολουθούν να είναι μάλλον αναιμικοί, για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο πολιτικώς ορθό. Δεν έχει γίνει κατανοητό γιατί στα όργανα της Ε.Ε. δεν ζητάμε τα κονδύλια της Τουρκίας να αφορούν σε νέες δομές ή βελτίωση των υπαρχουσών και μόνο και αυτά που οδεύουν προς τη χώρα μας για την αγορά/κατασκευή μέσων πχ τεθωρακισμένα ή/και σκάφη της ακτοφυλακής για προστασία των συνόρων μας που όμως είναι και σύνορα της Ε.Ε.. Αντιθέτως, μέχρι τώρα η Ε.Ε. έχει χρηματοδοτήσει σημαντικούς αριθμούς τεθωρακισμένων και σκαφών της ακτοφυλακής της Τουρκίας τα οποία τα χρησιμοποιεί, πέρα από το προκαλεί την Ελλάδα, για να προωθεί παράνομους μετανάστες από διάφορες γωνιές της γης -που τους φέρνει στο έδαφός της με πτήσεις της Turkish Airlines-.Και εμάς κατά το πλείστον μας υποχρεώνει να λειτουργούμε ως… ξενοδοχείο! Εν τέλει είναι απορίας άξιο γιατί οι πολιτικοί μας κομπορρημονούν λαμβάνοντας αυτή την “βοήθεια”. Ειδικά τη στιγμή, που στα κρυφά αύξησαν τις υπάρχουσες δομές και γέμισαν την ενδοχώρα κάνοντας χώρο για νέες αφίξεις από τη γείτονα χώρα!

Αν κάποιος δει το πως λειτουργούμε σε σχέση με την Τουρκία αλλά και το μεταναστευτικό ακόμη και σήμερα που μιλάμε, θα φανταζόταν ότι εξακολουθεί στο υπουργείο εξωτερικών να υπάρχει η προηγούμενη διοίκηση…

Η άσκηση Εξωτερικής Πολιτικής δείχνει να έχει εκπέσει τελικά μόνο στην διαχείριση των τεκταινομένων, με στόχο την πολιτική επιβίωση των ιθυνόντων, μέσω μιας καλοστημένης και ακριβής πολλές φορές επικοινωνιακής πολιτικής, που σκοπεύει αποκλειστικά στο κομματικό κοινό. Όπως είναι φυσικό, όταν στηρίζεσαι στην επικοινωνία και όχι στον ορθολογισμό, όχι στη στρατηγική -παρόλο που ως λέξη τη χρησιμοποιείς διαρκώς- ούτε όμως και στην ισχύ -σε όλες τις εκφάνσεις του κράτους-, δεν αντέχεις την αντίθετη γνώμη-κριτική και καταφεύγεις στην προπαγάνδα (μπορείτε να διαβάσετε γι’ αυτήν λίγα πράγμα αν κι από διαφορετική βάση, εδώ) βλέποντας παντού… ακροδεξιούς! Στο πλαίσιο του κατευνασμού του κομματικού-εσωτερικού κοινού, επιστρατεύεται επίσης η μέχρι κάποιου σημείου επιτυχημένη “Εξωτερική Πολιτική της… κορνίζας”. Τι σημαίνει αυτό; Σε συναντήσεις που γίνονται με ομολόγους κι όχι μόνο, λέμε ναι σε όλα -γιατί δεν έχουμε ιδέα τι μας συμφέρει, ό,τι έγινε και στην περίπτωση της Συρίας που κάποιοι δικοί μας ήθελαν απεγνωσμένα να στηριχθεί από την Ελλάδα ο συρφετός των τουρκμένων και του ISIS που υποστηρίζει ακόμα και σήμερα η Τουρκία και που μέρος αυτών διακινεί άλλοτε ως “πρόσφυγες” στην Ευρώπη και άλλοτε ως μαχητές στην Λιβύη- και βγάζουμε στο τέλος, ή στην αρχή έστω, μια φωτογραφία που θα παίξει για τους πολίτες τον ίδιο ρόλο που έπαιζαν τα καθρεφτάκια για τους ιθαγενείς!

Εν κατακλείδι, εξαιτίας του ότι διαχρονικά όσοι αναλάμβαναν θέσεις στο ΥΠΕΞ, προφανώς όχι μόνο αυτοί αλλά και οι προϊστάμενοι τους, ενδιαφέρονταν μόνο στο να περάσει η θητεία τους “αναίμακτα” και να πάνε χρονικά παρακάτω, στον επόμενο ανασχηματισμό ή εκλογές, ο σχεδιασμός-υλοποίηση στρατηγικής δεν ήταν στις προτεραιότητές τους. Αυτό, δεδομένου ότι σίγουρα ο επόμενος ΥΠΕΞ θα άλλαζε τα πάντα εν ριπή οφθαλμού… Αυτή η τακτική έφερε το αποτέλεσμα αφενός να μην έχουμε ποτέ κάποιο σοβαρό σχέδιο, απόδειξη ο χειρισμός του θέματος της Μακεδονίας μας -τα αποτελέσματα της “συμφωνίας” θα τα βρίσκουμε μονίμως μπροστά μας-, και αφετέρου, εξαιτίας του ότι δεν έχουμε κάποιο σχέδιο, μονίμως να αντιδρούμε στα σχέδια των άλλων. Η πολιτική μας δηλαδή είναι reactive ενώ θα έπρεπε να είναι proactive. Η επιτυχημένη εξωτερική πολιτική θα πρέπει να προβλέπει και να επιτρέπει στην διατήρηση της πρωτοβουλίας. Θα έπρεπε να είναι γνωστό ότι η Φύση απεχθάνεται το κενό. Η συνεχής διολίσθηση των θέσεών μας, σε απλά ελληνικά υποχώρηση, μαντέψτε… δημιουργεί κενό, το οποίο καλύπτει η Τουρκία (βλ. Λιβύη, Αλβανία, Σκόπια). Μ’ αυτά και μ’ αυτά σχεδόν έχει καταφέρει να μας κυκλώσει με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ίδια την ακεραιότητά μας ως χώρα, σε εύλογο χρονικό διάστημα.

Επίλογος

Η Εξωτερική Πολιτική χρειάζεται σχεδιασμό, χρειάζεται πόρους τόσο υλικούς όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό και σίγουρα χρειάζεται γνώση. Γνώση της κατάστασης της περιοχής ενδιαφέροντος, γνώση των παιχτών που θα κληθούμε είτε να αντιμετωπίσουμε είτε να συμμαχήσουμε μαζί τους και τέλος γνώση του τι είναι και πως δουλεύει το NATO και οι οργανισμοί που είμαστε μέρος τους -που ως τώρα φαίνεται ότι δεν κατέχουμε-.

Εξωτερική πολιτική δεν νοείται όταν η ατζέντα των πολιτικών διαφέρει στο εσωτερικό από το εξωτερικό. Μπορεί με μια ακριβή επικοινωνιακή πολιτική να σώζεται προσωρινά η κατάσταση αλλά σίγουρα αυτό δεν θα διαρκέσει για πάντα. Ο κάθε ΥΠΕΞ και όσοι τον περιστοιχίζουν καλό θα ήταν πέραν των κοινωνικών σχέσεων που θα του δώσουν και πάλι την πολυπόθητη έδρα, να γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα στο NATO, ώστε και πληροφόρηση να έχει και να μπορεί προληπτικά να παρέμβει ώστε να αποτρέψει το οτιδήποτε ή να προάγει τα συμφέροντά μας.

Εξωτερική Πολιτική δεν είναι η μόνιμη επίκληση στο Διεθνές Δίκαιο. Επίσης, δεν συνιστά στρατηγική η επίκληση, μονίμως, του Διεθνούς Δικαίου. Είναι σαφές, ή θα έπρεπε να είναι, ότι αν ο γείτονας δεν θέλει για τους όποιους δικούς του λόγους, φαντασιώσεις κλπ., να συμμορφωθεί με το Διεθνές Δίκαιο -που εμείς ακολουθούμε- θα πρέπει να μπορούμε -και να θέλουμε κυρίως- να του το επιβάλλουμε, με κάθε τρόπο.

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι για να έχουμε αποτελεσματική εξωτερική πολιτική θα πρέπει να έχουμε ισχυρή διπλωματία. Για να έχουμε ισχυρή διπλωματία θα πρέπει να έχουμε ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις τουλάχιστον από τους ανταγωνιστές. Όμως, ακόμα κι αν τα έχουμε όλα αυτά βασική προϋπόθεση για μια επιτυχημένη Εξωτερική Πολιτική είναι η εκάστοτε κυβέρνηση να έχει την πολιτική βούληση να κάνει χρήση των παραπάνω δύο παρεχόμενων εργαλείων όπου και όποτε χρειαστεί.

Η συνεχής επίκληση του Διεθνούς Δικαίου θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι εκλαμβάνεται ως μόνιμη αδυναμία και στην πραγματικότητα είναι τέτοια. Οι πολιτικοί μας θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι αν υπάρχει εν τοις πράγμασι ανισορροπία δυνάμεων, ό,τι και να επικαλεστούν δεν θα ισχύσει το Διεθνές Δίκαιο αλλά ο… Θουκυδίδης:

[5.89.1] ΑΘ. Ἡμεῖς τοίνυν οὔτε αὐτοὶ μετ᾽ ὀνομάτων καλῶν, ὡς ἢ δικαίως τὸν Μῆδον καταλύσαντες ἄρχομεν ἢ ἀδικούμενοι νῦν ἐπεξερχόμεθα, λόγων μῆκος ἄπιστον παρέξομεν, οὔθ᾽ ὑμᾶς ἀξιοῦμεν ἢ ὅτι Λακεδαιμονίων ἄποικοι ὄντες οὐ ξυνεστρατεύσατε ἢ ὡς ἡμᾶς οὐδὲν ἠδικήκατε λέγοντας οἴεσθαι πείσειν, τὰ δυνατὰ δ᾽ ἐξ ὧν ἑκάτεροι ἀληθῶς φρονοῦμεν διαπράσσεσθαι, ἐπισταμένους πρὸς εἰδότας ὅτι δίκαια μὲν ἐν τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ ἀπὸ τῆς ἴσης ἀνάγκης κρίνεται, δυνατὰ δὲ οἱ προύχοντες πράσσουσι καὶ οἱ ἀσθενεῖς ξυγχωροῦσιν.

[[5.89.1] ΑΘΗΝ. Λοιπόν κι εμείς δεν θα πούμε μεγάλα λόγια ούτε μακριές φράσεις για ν᾽ αποδείξομε ότι η νίκη μας επάνω στους Μήδους μάς έδωσε το δικαίωμα ν᾽ ασκούμε την ηγεμονία μας ή ότι εκστρατεύσαμε τώρα εναντίον σας επειδή μας αδικήσατε. Αυτά δεν θα σας έπειθαν. Αλλά και από σας ζητούμε να μην προσπαθήσετε να μας πείσετε λέγοντάς μας ότι, αν και άποικοι των Λακεδαιμονίων, δεν είσαστε σύμμαχοί τους ή ότι δεν μας βλάψατε ποτέ. Ας συζητήσομε, όμως, για το τί είναι δυνατόν να γίνει έχοντας υπόψη τους πραγματικούς σκοπούς του καθενός και ξέροντας ότι, στις ανθρώπινες σχέσεις, τα νομικά επιχειρήματα έχουν αξία όταν εκείνοι που τα επικαλούνται είναι περίπου ισόπαλοι σε δύναμη και ότι, αντίθετα, ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύνατος υποχωρεί όσο του το επιβάλλει η αδυναμία του.] – ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ – Ἱστορίαι (5.89.1).


Το άρθρο απηχεί αποκλειστικά απόψεις του συγγραφέα.

2 comments
Elias Diakos
Elias Diakos
MANAGEMENTTEAM
PROFILE